Jak usunąć plamy z ubrań, aby nie utrwalić zabrudzenia i nie uszkodzić tkaniny? Jak informuje Fine Art Express, najważniejsze są szybka reakcja, rozpoznanie rodzaju plamy oraz sprawdzenie symboli prania umieszczonych na metce. Świeżego zabrudzenia nie należy od razu intensywnie trzeć ani wkładać ubrania do suszarki.
Metoda musi odpowiadać zarówno substancji, która pozostawiła ślad, jak i rodzajowi materiału. Inaczej usuwa się plamy tłuste, inaczej białkowe, a jeszcze inaczej zabrudzenia zawierające barwniki. Domowe środki mogą pomóc, ale powinny być stosowane ostrożnie, po wykonaniu próby na niewidocznym fragmencie ubrania.
„Deal with it as early as possible” — zaleca American Cleaning Institute w poradniku dotyczącym usuwania plam.
Co zrobić natychmiast po powstaniu plamy
Najpierw trzeba usunąć nadmiar substancji. Płyn należy zebrać czystą, jasną ściereczką albo ręcznikiem papierowym, przykładając materiał do zabrudzenia. Gęsty sos, błoto lub resztki jedzenia można delikatnie zdjąć łyżką albo tępą stroną noża.
Plamę najlepiej opracowywać od zewnętrznej krawędzi w kierunku środka. Ogranicza to jej rozprzestrzenianie. Pod zabrudzoną część ubrania warto podłożyć biały ręcznik, aby rozpuszczona substancja nie przeniosła się na drugą warstwę tkaniny.
Podstawowa kolejność postępowania:
- Sprawdź metkę i dopuszczalną temperaturę prania.
- Usuń nadmiar zabrudzenia bez wcierania go we włókna.
- Wykonaj próbę środka na szwie lub wewnętrznej stronie ubrania.
- Nałóż preparat od spodu plamy, jeśli konstrukcja ubrania na to pozwala.
- Wypierz rzecz zgodnie z instrukcją producenta.
- Przed suszeniem sprawdź, czy ślad całkowicie zniknął.
„Sponge a stain — don’t rub it” — wskazuje American Cleaning Institute w oficjalnych zasadach prania.
1. Jak usunąć plamy z kawy i herbaty
Świeżą plamę należy jak najszybciej przepłukać chłodną albo letnią wodą, kierując strumień od spodniej strony materiału. Dzięki temu kawa lub herbata jest wypychana z włókien, zamiast przenikać głębiej.
Następnie można nanieść niewielką ilość płynnego detergentu do prania, delikatnie rozprowadzić go palcami i pozostawić na kilka minut. Ubranie trzeba wyprać w najwyższej temperaturze dopuszczonej na metce.
Nie należy rozpoczynać od gorącej wody, zwłaszcza gdy napój zawierał mleko lub śmietankę. W takiej plamie znajdują się również tłuszcze i białka, które wymagają dokładnego wstępnego oczyszczenia.
2. Jak usunąć plamy z krwi
Plamy z krwi należy płukać zimną wodą. Gorąca woda może utrwalić białko obecne we krwi i utrudnić późniejsze usunięcie śladu.
Materiał można namoczyć w chłodnej wodzie, a następnie zastosować detergent zawierający enzymy, o ile pozwala na to metka. American Cleaning Institute wymienia krew wśród zabrudzeń białkowych, na które działają proteazy obecne w części detergentów.
Ubrania zabrudzonego krwią nie należy prasować ani suszyć w wysokiej temperaturze, dopóki plama jest widoczna. Ciepło może ją utrwalić.
3. Jak usunąć tłuste plamy
Olej, masło, sos, majonez i tłuszcz kuchenny wymagają środka rozpuszczającego tłuste zabrudzenia. Najpierw trzeba zebrać nadmiar substancji, nie rozcierając jej po tkaninie.
Na świeżą plamę można nanieść niewielką ilość bezbarwnego płynu do mycia naczyń lub płynnego detergentu do prania. Środek należy pozostawić na kilka minut, a następnie dokładnie wypłukać i wyprać ubranie zgodnie z metką.
Przed włożeniem rzeczy do suszarki trzeba obejrzeć materiał w świetle dziennym. Tłusta plama może być słabo widoczna na mokrej tkaninie, ale ponownie pojawić się po wysuszeniu.
4. Jak usunąć plamy z czerwonego wina
Świeże wino należy natychmiast osuszyć ręcznikiem papierowym lub czystą bawełnianą ściereczką. Nie wolno mocno pocierać materiału, ponieważ barwnik może zostać wtarty głębiej.
Następnie plamę można przepłukać chłodną wodą i zastosować płynny detergent albo odplamiacz przeznaczony do danego koloru tkaniny. Przed użyciem wybielacza trzeba sprawdzić zarówno metkę, jak i instrukcję środka.
Popularne zasypywanie wina solą może pochłonąć część płynu, ale nie zastępuje właściwego prania. Pozostawienie soli na delikatnym lub intensywnie barwionym materiale może dodatkowo utrudnić oczyszczanie.
5. Jak usunąć plamy z trawy
Zielone ślady zawierają barwniki roślinne oraz związki organiczne, które łatwo wnikają we włókna. Plamę należy wstępnie potraktować detergentem enzymatycznym albo odplamiaczem przeznaczonym do tkanin kolorowych.
American Cleaning Institute zalicza trawę do zabrudzeń, na które mogą działać enzymy proteolityczne. Preparat powinien pozostać na materiale przez czas wskazany na etykiecie, ale nie można dopuścić do jego całkowitego wyschnięcia.
„An enzyme presoak works well on protein stains” — podaje American Cleaning Institute w zaleceniach dotyczących prania.
6. Jak usunąć plamy z atramentu i długopisu
Najpierw trzeba podłożyć pod plamę kilka warstw białego ręcznika papierowego. Następnie można punktowo zastosować środek przeznaczony do usuwania atramentu, sprawdzając wcześniej trwałość koloru.
Rozpuszczony barwnik należy regularnie zbierać czystym fragmentem ręcznika. Nie powinno się przesuwać tej samej zabrudzonej części po materiale, ponieważ atrament może ponownie osadzać się na włóknach.
Metody oparte na alkoholu nie są odpowiednie dla każdego rodzaju tkaniny. Octan, modakryl, delikatne nadruki i niektóre barwniki mogą ulec uszkodzeniu, dlatego próba na ukrytym fragmencie jest obowiązkowa.
7. Jak usunąć plamy z pomidorów i ketchupu
Najpierw należy ostrożnie zebrać resztki sosu. Materiał trzeba płukać zimną wodą od spodu, aby wypchnąć zabrudzenie z włókien.
Na ślad można nanieść płynny detergent, odczekać kilka minut i wyprać ubranie. Jeżeli po pierwszym cyklu pozostaje różowe lub pomarańczowe przebarwienie, zabieg należy powtórzyć przed suszeniem.
Plamy z sosów pomidorowych często zawierają jednocześnie barwniki, tłuszcz i składniki białkowe. Z tego powodu samo przepłukanie wodą może nie wystarczyć.
8. Jak usunąć plamy z czekolady
Resztki czekolady należy delikatnie zdjąć z powierzchni tkaniny. Nie trzeba rozgrzewać zabrudzenia, ponieważ tłuszcz kakaowy może wtedy szybciej wnikać we włókna.
Plamę najlepiej przepłukać chłodną wodą od spodu, a następnie zastosować detergent enzymatyczny lub płyn do prania. Po wstępnym oczyszczeniu ubranie należy wyprać zgodnie z metką.
Czekolada łączy tłuszcz, białka mleka i intensywny barwnik. Skuteczne usunięcie śladu może wymagać powtórzenia całej procedury.
9. Jak usunąć plamy z potu i dezodorantu
Białe osady po dezodorancie można najpierw delikatnie usunąć miękką szczotką albo wilgotną ściereczką. W przypadku żółtych śladów pod pachami potrzebne jest pranie wstępne.
Na zabrudzenie należy nałożyć płynny detergent, pozostawić go na czas określony przez producenta i wyprać ubranie w temperaturze dopuszczonej na metce. Przy jasnych tkaninach można zastosować wybielacz tlenowy, ale tylko wtedy, gdy producent odzieży na to pozwala.
Nie należy łączyć różnych wybielaczy ani mieszać ich z octem, amoniakiem lub innymi środkami czyszczącymi. Takie połączenia mogą prowadzić do powstawania drażniących lub toksycznych oparów.
10. Jak usunąć plamy z błota
Mokrego błota nie powinno się od razu rozcierać. Ubranie najlepiej pozostawić do wyschnięcia, a następnie wykruszyć i wyszczotkować możliwie dużą ilość ziemi.
Pozostały ślad trzeba przepłukać chłodną wodą i potraktować płynnym detergentem. Jeżeli zabrudzenie zawiera glinę lub związki żelaza, może pozostawić brunatne przebarwienie wymagające specjalistycznego odplamiacza.
Przed rozpoczęciem prania należy opróżnić kieszenie i usunąć suchy piasek, aby nie trafił do bębna oraz filtra pralki.
Jakich błędów unikać podczas usuwania plam
Najczęstszym błędem jest suszenie lub prasowanie ubrania, zanim zabrudzenie całkowicie zniknie. Wysoka temperatura może utrwalić pozostałości tłuszczu, białka i barwników.
Nie należy również:
- intensywnie szorować delikatnych włókien;
- stosować gorącej wody bez rozpoznania rodzaju plamy;
- mieszać kilku środków czyszczących;
- używać chlorowego wybielacza na kolorowych ubraniach bez sprawdzenia metki;
- nakładać preparatu bez próby trwałości koloru;
- prać odzieży przeznaczonej wyłącznie do czyszczenia chemicznego.
American Cleaning Institute podkreśla, że wcześniejsze zastosowanie odplamiacza, płynnego detergentu lub pasty przygotowanej z detergentu w proszku zwiększa szansę na usunięcie zabrudzenia. Organizacja zaleca jednocześnie testowanie środka na szwie albo innym niewidocznym fragmencie materiału.
Jeżeli po praniu plama nadal jest widoczna, ubrania nie należy wkładać do suszarki. Procedurę trzeba powtórzyć lub przekazać rzecz do pralni, szczególnie gdy wykonano ją z jedwabiu, wełny, skóry, zamszu albo materiału oznaczonego symbolem czyszczenia profesjonalnego.
Więcej informacji na ten temat oraz innych praktycznych porad znajdziesz na naszej stronie. Polecamy również przeczytać: Kim jest kurator wystawy i co właściwie robi? Zawód od kuchni