Farby akrylowe dla początkujących pozwalają rozpocząć malowanie bez rozbudowanego wyposażenia, rozpuszczalników i wielodniowego oczekiwania na wyschnięcie kolejnych warstw. Jak informuje Fine Art Express, akryle są farbami wodorozcieńczalnymi, które po odparowaniu wody tworzą trwałą, odporną na wodę warstwę polimerową. Można nimi pracować na płótnie, papierze akrylowym, drewnie i wielu innych odpowiednio przygotowanych powierzchniach.
Największą zaletą akryli jest jednocześnie ich najważniejszym ograniczeniem: farba szybko schnie. Cienka warstwa może utrwalić się powierzchniowo już po około 10–30 minutach, podczas gdy grubsze nałożenie potrzebuje godziny, kilku godzin lub dłużej — zależnie od temperatury, wilgotności, podłoża i ilości farby. Początkujący powinien więc przygotować kompozycję i kolory przed rozpoczęciem pracy, nakładać niewielkie porcje farby na paletę oraz regularnie myć pędzle, zanim akryl zaschnie między włosiem.
Co kupić do pierwszego obrazu akrylowego
Na początek nie jest potrzebny rozbudowany zestaw kilkudziesięciu kolorów. Znacznie praktyczniejszy będzie niewielki komplet farb, z którego można samodzielnie uzyskać większość potrzebnych odcieni.
Podstawowy zestaw powinien zawierać:
- biel tytanową;
- czerń lub ciemny brąz;
- żółcień;
- czerwień;
- błękit;
- opcjonalnie zieleń, ochrę i fiolet;
- płótno zagruntowane albo blok papieru do akryli;
- płaski pędzel średniej szerokości;
- mniejszy pędzel okrągły;
- cienki pędzel do detali;
- paletę, dwa naczynia z wodą i ręcznik papierowy.
Do nauki wystarczą farby klasy studyjnej. Mają zwykle mniejszą koncentrację pigmentu niż linie profesjonalne, ale są tańsze i nadają się do ćwiczenia mieszania kolorów, krycia oraz pracy warstwowej. Winsor & Newton wskazuje, że farby studyjne są projektowane między innymi dla początkujących, natomiast Liquitex opisuje swoją serię podstawową jako rozwiązanie łączące umiarkowaną cenę z uniwersalną, średnią konsystencją.
Nie trzeba również kupować osobnego pędzla do każdego koloru. Trzy lub cztery narzędzia o różnych kształtach pozwolą wykonać tło, większe bryły, krawędzie i detale. Do gęstej farby oraz widocznych pociągnięć lepiej nadają się pędzle sztywniejsze, a do laserunków i rozwodnionych przejść — bardziej miękkie. Syntetyczne włosie jest odporne, łatwe do czyszczenia i dobrze znosi częsty kontakt z wodą.
„Do grubych, fakturowych aplikacji wybieraj sztywne pędzle, a do cienkich warstw i laserunków — miękkie” — zaleca Winsor & Newton w oficjalnym przewodniku po malowaniu akrylowym.
Jak przygotować płótno i stanowisko
Większość gotowych podobrazi dostępnych w sklepach plastycznych jest już pokryta gruntem. Takie płótno można zazwyczaj wykorzystać bez dodatkowego przygotowania. Surowa tkanina, drewno albo bardzo chłonny papier wymagają jednak odpowiedniego podkładu.
Do gruntowania stosuje się gesso akrylowe. Producent Winsor & Newton rekomenduje zwykle jedną lub dwie warstwy gruntu pod malarstwo akrylowe. Każda powinna wyschnąć przed nałożeniem następnej, a kierunek pociągnięć można zmieniać, aby uzyskać równą powierzchnię. Liquitex zaleca pozostawienie samodzielnie gruntowanego płótna do pełnego wyschnięcia przez co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem malowania.
Powierzchnia nie powinna być tłusta, zakurzona ani bardzo śliska. Akryl dobrze przylega do wielu materiałów, ale problemy mogą pojawić się na podłożu zabrudzonym olejem, woskiem lub preparatem silikonowym.
Na stole należy przygotować dwa naczynia. W pierwszym można wypłukiwać większą ilość pigmentu, a w drugim wykonywać końcowe płukanie. Dzięki temu brudna woda nie będzie od razu zmieniała koloru kolejnej mieszanki. Obok powinien leżeć ręcznik papierowy lub bawełniana ściereczka do odsączania pędzla.
Jak zacząć malowanie akrylami krok po kroku
Pierwszy obraz nie powinien wymagać odwzorowania dziesiątek szczegółów. Dobrym tematem jest prosty pejzaż, martwa natura z dwoma lub trzema przedmiotami, sylwetka rośliny albo kompozycja geometryczna. Pozwala to skupić się na proporcjach, wartościach tonalnych i mieszaniu farb.
Pracę można podzielić na kilka etapów:
- Lekko zaznaczyć kompozycję ołówkiem lub bardzo rozcieńczoną farbą.
- Pokryć największe powierzchnie podstawowymi kolorami.
- Ustalić najciemniejsze cienie i najjaśniejsze miejsca.
- Budować formę kolejnymi warstwami.
- Na końcu dodać ostre krawędzie, refleksy i drobne szczegóły.
Najbezpieczniej zaczynać od dużych plam i przechodzić do mniejszych elementów. Wczesne dopracowywanie pojedynczego oka, liścia albo fragmentu budynku często prowadzi do sytuacji, w której detal wygląda poprawnie, ale cała kompozycja ma niewłaściwe proporcje.
Pierwsza warstwa może być cienka i uproszczona. Po wyschnięciu akryl można bez problemu przykryć następną warstwą, o ile wcześniejsza powłoka jest stabilna i czysta. Nieudany fragment nie oznacza konieczności rozpoczynania całego obrazu od początku.
Ile wody można dodać do farby akrylowej
Woda zmniejsza lepkość farby, ułatwia rozprowadzanie i pozwala uzyskać półprzezroczyste ślady. Nie powinna być jednak traktowana jako uniwersalny zamiennik medium akrylowego.
Liquitex podaje, że nadmierne rozcieńczanie może zaburzyć proporcje spoiwa i osłabić powstającą błonę malarską. Producent rekomenduje, aby nie przekraczać około 25 procent wody w typowych farbach akrylowych. GOLDEN zaznacza natomiast, że dokładny dopuszczalny udział zależy od konkretnej linii produktu; w przypadku farb High Flow przekroczenie około 20 procent może już zmieniać ich właściwości.
„Zbyt duża ilość wody rozprowadza polimer zbyt cienko, przez co jego cząsteczki nie mogą prawidłowo utworzyć stabilnej warstwy” — wyjaśnia Liquitex w materiale o budowie farby akrylowej.
Do mocnego rozjaśniania, laserunków albo tworzenia przejrzystych warstw lepiej użyć medium. Nie wypłukuje ono spoiwa, ponieważ samo zawiera emulsję akrylową. Dostępne są między innymi media matowe, błyszczące, płynne, zagęszczające oraz wydłużające czas pracy.
Jak mieszać kolory bez tworzenia brudnych odcieni
Na paletę należy nakładać niewielkie ilości farby. Akryl wysycha szybciej po rozprowadzeniu cienką warstwą, dlatego duże porcje mogą zostać zmarnowane, zanim trafią na obraz.
Kolory warto łączyć stopniowo. Do jasnego odcienia dodaje się małą ilość ciemniejszej farby, a nie odwrotnie. Czerń ma dużą siłę barwienia i może szybko zdominować mieszankę. Do przyciemniania czerwieni, zieleni czy błękitu często lepiej wykorzystać kolor dopełniający albo ciemny brąz, ponieważ pozwala zachować bardziej naturalny charakter barwy.
Biel również należy dodawać ostrożnie. Rozjaśnia kolor, ale jednocześnie zmniejsza jego nasycenie. Intensywny czerwony po połączeniu z bielą staje się różowy, a nie tylko jaśniejszy. Przy malowaniu światła warto więc czasem użyć jaśniejszego koloru sąsiedniego, na przykład żółcieni w pomarańczowym fragmencie.
Przed nałożeniem mieszanki na obraz dobrze jest sprawdzić ją na marginesie palety albo osobnym kawałku papieru.
Jak uzyskać płynne przejścia i nie dopuścić do wysychania farby
Klasyczne akryle schną szybko, dlatego miękkie przejście między dwoma kolorami trzeba wykonać sprawnie. Oba odcienie powinny znaleźć się na obrazie, zanim pierwszy utworzy suchą powłokę. Czystym, lekko wilgotnym pędzlem można następnie połączyć granicę krótkimi ruchami.
Czas pracy można wydłużyć poprzez:
- nakładanie mniejszych partii obrazu;
- zwilżanie palety delikatną mgiełką wody;
- stosowanie palety utrzymującej wilgoć;
- używanie medium opóźniającego wysychanie;
- ograniczenie przeciągu i bezpośredniego nasłonecznienia.
Nie należy jednak zalewać farby wodą. Zbyt mokra mieszanka może spływać, tworzyć nierówne zacieki oraz zawierać zbyt mało spoiwa.
Osobną kategorię stanowią wolnoschnące akryle, takie jak seria OPEN firmy GOLDEN. Producent podaje, że cienkie warstwy tych farb mogą pozostawać podatne na mieszanie przez wiele godzin, a odpowiednio zabezpieczona paleta może zachować użyteczność znacznie dłużej niż w przypadku standardowych akryli.
„Cienkie warstwy można mieszać przez wydłużony czas, uzyskując płynne przejścia i kontrolując krawędzie” — informuje GOLDEN w dokumentacji farb OPEN.
Najczęstsze błędy podczas malowania akrylami
Jednym z podstawowych błędów jest wielokrotne poprawianie farby, która zaczęła już wysychać. Pędzel podrywa wtedy częściowo utworzoną błonę i pozostawia smugi. Lepiej poczekać na pełne wyschnięcie fragmentu, a następnie nałożyć świeżą warstwę.
Problemy powodują także:
- używanie zbyt dużej ilości wody;
- pozostawianie pędzla z farbą na włosiu;
- mieszanie wielu pigmentów bez kontroli;
- malowanie szczegółów przed ustaleniem kompozycji;
- nakładanie grubej farby na zabrudzone lub tłuste podłoże;
- wyciskanie całych porcji farby na szybko wysychającą paletę;
- zabezpieczanie obrazu, zanim wszystkie warstwy wyschną.
Pędzla nie należy pozostawiać włosiem w dół w naczyniu z wodą. Włosie może się trwale odkształcić, a metalowa skuwka i lakierowany trzonek — ulec uszkodzeniu. Po zakończeniu pracy narzędzia trzeba umyć wodą z łagodnym mydłem, uformować końcówkę i pozostawić do wyschnięcia poziomo lub włosiem skierowanym w dół.
Czy gotowy obraz trzeba lakierować
Lakier nie jest konieczny w każdym ćwiczeniu, ale może wyrównać połysk powierzchni i ograniczyć osadzanie się kurzu bezpośrednio na warstwie malarskiej. Należy stosować produkt przeznaczony do farb akrylowych i przestrzegać instrukcji konkretnego producenta.
Obraz musi być suchy nie tylko na powierzchni. Liquitex zaleca przed lakierowaniem odczekanie do pełnego wyschnięcia, które przy rozbudowanych lub grubych warstwach może potrwać nawet około dwóch tygodni. Producent rekomenduje także nakładanie kilku cienkich warstw zamiast jednej grubej oraz zachowanie co najmniej 24 godzin przerwy między kolejnymi aplikacjami lakieru.
Lakierowanie należy wykonywać w czystym, dobrze wentylowanym miejscu, zgodnie z informacjami na etykiecie. Preparat w aerozolu wymaga dodatkowej ochrony dróg oddechowych wskazanej przez producenta. Obraz powinien leżeć poziomo, aby ograniczyć ryzyko zacieków i nierównego osiadania powłoki.
Pierwszy obraz powinien być ćwiczeniem, nie testem perfekcji
Nauka malowania akrylami polega przede wszystkim na sprawdzaniu, jak farba reaguje na wodę, medium, różne pędzle i powierzchnie. Pierwsze prace mogą służyć jako próbniki: na jednym arkuszu można ćwiczyć krycie, przejścia tonalne, ostre krawędzie, suche pociągnięcia oraz nakładanie przezroczystych warstw.
Najlepszym punktem wyjścia jest prosty motyw, ograniczona paleta i praca etapami — od ogólnej kompozycji do szczegółów. Akryl umożliwia zamalowanie wyschniętych fragmentów, zmianę koloru i wielokrotne budowanie powierzchni. Trzeba jedynie kontrolować ilość wody, nie poprawiać półsuchej farby i dokładnie myć narzędzia po zakończeniu pracy.
Pierwszy obraz nie musi być rozbudowany. Powinien pozwolić zrozumieć materiał i doprowadzić pracę do końca.
Więcej informacji na ten temat oraz innych praktycznych porad znajdziesz na naszej stronie. Polecamy również przeczytać: Kim jest kurator wystawy i co właściwie robi? Zawód od kuchni