Plakaty i grafiki w nowoczesnym wnętrzu mogą przejąć rolę głównej dekoracji ściany, ale efekt zależy nie tylko od samego motywu. Znaczenie mają format pracy, jej proporcje względem mebli, kolorystyka, rodzaj ramy, sposób zestawienia kilku obrazów, miejsce ekspozycji oraz światło. Jak informuje Fine Art Express, przy pracach na papierze trzeba uwzględniać również sposób oprawienia i ochronę przed czynnikami, które mogą prowadzić do trwałych zmian materiału.
Nie każda grafika powinna więc trafiać w najbardziej nasłonecznione miejsce tylko dlatego, że tam najlepiej wygląda na tle mebli. Papier, pigmenty, fotografie i wydruki mogą reagować na długotrwałą ekspozycję na światło, a niektóre materiały są znacznie bardziej wrażliwe od innych.
Dobra aranżacja ściany powinna łączyć kompozycję wnętrza z właściwymi warunkami ekspozycji.
Najpierw ściana i meble, dopiero później konkretny plakat
Najbezpieczniej zacząć nie od wyboru motywu, lecz od miejsca, które grafika ma zajmować. Innego rozwiązania wymaga szeroka ściana za sofą, innego wąski fragment między oknami, a jeszcze innego przestrzeń nad komodą lub biurkiem.
Duża, pusta powierzchnia daje możliwość wykorzystania jednego mocnego formatu albo zestawu kilku prac. Na mniejszej ścianie nadmiar elementów może natomiast powodować wrażenie wizualnego ścisku. Istotne są także proporcje sąsiednich mebli: niewielka grafika zawieszona samotnie nad szeroką sofą może wyglądać jak element niezwiązany z całą kompozycją, podczas gdy odpowiednio większa praca lub uporządkowana grupa plakatów tworzy czytelny punkt centralny.
Przed zakupem warto określić:
- dostępną szerokość i wysokość ściany;
- położenie sofy, stołu, łóżka, komody oraz lamp;
- czy dekoracja ma być pojedynczym akcentem, czy galerią kilku prac.
Format plakatu powinien wynikać z przestrzeni, którą ma wypełnić, a nie wyłącznie z dostępnego rozmiaru wydruku.
Pomocnym rozwiązaniem przed wierceniem otworów jest rozplanowanie formatów na podłodze albo odtworzenie ich wymiarów na ścianie za pomocą papierowych szablonów. Pozwala to ocenić odstępy i proporcje bez dokonywania zmian w ścianie.
Jeden duży format czy galeria ścienna
Pojedynczy duży plakat daje bardziej uporządkowany efekt i może działać jak dominujący element wnętrza. Takie rozwiązanie sprawdza się szczególnie wtedy, gdy pomieszczenie ma już wiele faktur, przedmiotów i dekoracji.
Galeria ścienna pozwala natomiast połączyć ilustracje, fotografie, typografię i grafiki abstrakcyjne. Kluczowa staje się wtedy zasada, która łączy zestaw. Nie musi nią być identyczna kolorystyka. Powtarzać mogą się formaty, podobny typ ram, jedna barwa występująca w kilku pracach albo wspólny charakter ilustracji.
Przy komponowaniu kilku plakatów można zastosować trzy proste schematy:
- regularną siatkę prac w podobnych formatach;
- kompozycję wokół jednej największej grafiki;
- układ swobodny, ale ze zbliżonymi odstępami między ramami.
W regularnym układzie szczególnie widoczne są różnice w poziomach i odległościach. W kompozycji asymetrycznej niewielkie różnice są naturalną częścią układu, ale również tutaj potrzebny jest wyraźny punkt odniesienia.
Nie ma natomiast uniwersalnej liczby plakatów, która będzie właściwa dla każdego salonu. Liczy się powierzchnia dostępnej ściany, format prac, meble znajdujące się poniżej oraz ilość innych elementów obecnych w pomieszczeniu.
Kolor grafiki nie musi być identyczny z kolorem kanapy
Jednym z najczęstszych sposobów tworzenia spójności jest powtórzenie w plakacie barwy występującej już w pomieszczeniu. Może to być kolor fotela, poduszki, zasłon, dywanu albo drobnego wyposażenia. Nie oznacza to jednak konieczności kupowania grafiki utrzymanej dokładnie w kolorystyce mebli.
Przy neutralnej bazie — bieli, szarościach, beżach, drewnie czy czerni — plakat może wprowadzać najbardziej intensywny kolor w całym wnętrzu. W pomieszczeniu, w którym mocnych barw jest już kilka, bardziej spokojna grafika może natomiast ograniczyć wizualny nadmiar.
Znacznie ważniejsza od mechanicznego dopasowania wszystkich kolorów jest kontrola ich wzajemnych proporcji.
Warto zwrócić uwagę również na samą ścianę. Ta sama grafika może wyglądać inaczej na białym tle, inaczej na ciemnej farbie, a jeszcze inaczej na ścianie wykończonej drewnem, betonem lub tapetą.
Rama jest częścią całej kompozycji
Czarna cienka rama podkreśla kontur grafiki i dobrze odcina ją od jasnej ściany. Jasne drewno może wizualnie połączyć dekorację z drewnianymi meblami, podłogą lub stolarką. Biała rama staje się mniej widoczna na jasnej powierzchni i pozostawia większą uwagę samej ilustracji.
Nie trzeba jednak stosować identycznych ram dla wszystkich prac. Przy galerii ściennej można łączyć różne wykończenia, pod warunkiem że zestaw zachowuje czytelny rytm.
W przypadku wartościowych grafik, fotografii, akwareli lub innych prac na papierze estetyka nie powinna być jedynym kryterium wyboru oprawy. Canadian Conservation Institute zaleca materiały bezkwasowe w elementach mających zabezpieczać dzieło i ostrzega przed materiałami zawierającymi szkodliwe kwasy oraz żywice, które z czasem mogą oddziaływać na papier.
„Do not attach light fixtures to frames.”
(Canadian Conservation Institute, zalecenia dotyczące oprawiania prac na papierze).
Instytut wyjaśnia, że lampy mocowane bezpośrednio do ram mogą tworzyć lokalnie bardzo wysokie natężenie światła i przyczyniać się do blaknięcia pigmentów oraz barwników. Z tego powodu dekoracyjne oświetlenie obrazu nie powinno być dobierane wyłącznie według efektu wizualnego.
Słońce może zmienić plakat szybciej niż aranżację
Światło jest jednym z najważniejszych praktycznych czynników przy wyborze miejsca dla grafiki. Według Canadian Conservation Institute zarówno naturalne, jak i sztuczne światło może powodować fotochemiczne niszczenie papieru oraz znajdującego się na nim obrazu. Skutkiem może być między innymi blaknięcie pigmentów i barwników oraz zmiana koloru podłoża.
CCI zaleca dla materiałów szczególnie wrażliwych, między innymi akwareli i kolorowych odbitek, poziom około 50 luksów lub możliwie niski. Dla prac wykonanych stabilnymi materiałami podaje maksymalnie 150 luksów. Są to standardy konserwatorskie przeznaczone przede wszystkim do ochrony obiektów, a nie obowiązkowa norma oświetlenia każdego domowego plakatu.
Podobne podejście stosują duże instytucje muzealne. National Museum of Asian Art Smithsonian Institution klasyfikuje akwarele i prace zawierające organiczne pigmenty oraz barwniki jako materiały wymagające ograniczonej ekspozycji przy maksymalnie 50 luksach.
„UV light in galleries is either completely blocked or will not exceed 75mW/L.”
(National Museum of Asian Art, Smithsonian Institution, zasady ekspozycji zbiorów).
W mieszkaniu oznacza to przede wszystkim, że wartościowej grafiki na papierze, akwareli czy fotografii nie należy bez potrzeby umieszczać w miejscu stale wystawionym na bezpośrednie słońce.
Fotografie wymagają szczególnej uwagi
Jeżeli częścią galerii ściennej są fotografie, znaczenie ma zarówno miejsce, jak i sposób oprawienia. The Metropolitan Museum of Art zaleca przechowywanie i prezentowanie fotografii w stabilnym środowisku, z dala od gwałtownych zmian temperatury i wilgotności. Muzeum wskazuje również, aby nie wieszać fotografii przy źródłach ciepła, kominkach i oknach.
„All types of light are damaging to photographs.”
(The Metropolitan Museum of Art, wytyczne dotyczące ochrony fotografii).
The Met zaleca miejsca o niewielkiej ekspozycji na światło, unikanie bezpośredniego słońca oraz stosowanie szkła lub akrylu z filtrem UV jako dodatkowej ochrony. Przy eksponowaniu wartościowych fotografii muzeum rekomenduje również ograniczanie czasu ich ekspozycji.
Co sprawdzić przed zawieszeniem plakatów
Ostateczny układ warto ocenić z miejsca, z którego ściana będzie najczęściej oglądana. W salonie może być to sofa lub wejście do pokoju, w sypialni — wejście i łóżko, a w jadalni przestrzeń wokół stołu.
Przed montażem należy sprawdzić:
- czy wielkość całej kompozycji odpowiada ścianie i znajdującym się przy niej meblom;
- czy bezpośrednie światło słoneczne nie pada przez wiele godzin na grafikę lub fotografię;
- czy system mocowania jest dobrany do ciężaru ramy i rodzaju ściany.
Canadian Conservation Institute zwraca uwagę, że linka do zawieszania powinna mieć wytrzymałość odpowiednią do ciężaru ramy, a jako rozwiązanie bardziej stabilne wskazuje właściwie zamocowane haki i elementy mocujące.
Plakat może być niedrogim wydrukiem dekoracyjnym albo wartościową pracą na papierze. W pierwszym przypadku podstawowym kryterium pozostaje kompozycja wnętrza; w drugim trzeba brać pod uwagę również materiały oprawy, światło i warunki ekspozycji.
Dobrze zaplanowana ściana nie wymaga dużej liczby grafik. Czasem wystarczy jeden format, który odpowiada skalą przestrzeni. Jeśli powstaje galeria kilku prac, jej spójność można zbudować przez ramy, kolor, temat albo konsekwentny układ. A przy oryginalnych grafikach, fotografiach i akwarelach miejsce ekspozycji warto wybierać nie tylko pod kątem wyglądu — zalecenia konserwatorskie jednoznacznie wskazują, że światło i nieodpowiednie materiały oprawy mogą mieć bezpośredni wpływ na trwałość prac.
Więcej informacji na ten temat oraz innych praktycznych porad znajdziesz na naszej stronie. Polecamy również przeczytać: Kim jest kurator wystawy i co właściwie robi? Zawód od kuchni