Nowak MagdalenaHans Ruedi Giger (1940–2014) bywa nazywany „szwajcarskim bratem Beksińskiego” — i trudno o trafniejsze porównanie. Obaj stworzyli mroczne, hermetyczne światy; obaj łączyli grozę z doskonałym warsztatem. Giger dodał do tego jednak coś, co zmieniło popkulturę: estetykę biomechaniki i projekt potwora z filmu Obcy.
Biomechanika — ciało zrośnięte z maszyną
Znakiem rozpoznawczym Gigera są istoty, w których organiczna tkanka przenika się z metalem, rurami i mechanizmami. Malowane aerografem, monochromatyczne wizje wyglądają jak fotografie z obcego wymiaru. Ta biomechanika wyrażała lęki epoki: przed technologią, dehumanizacją, cielesnością wymykającą się kontroli.
Oscar za Obcego
W 1979 roku projekty Gigera ożyły na ekranie w filmie Ridleya Scotta Obcy — ósmy pasażer Nostromo. Ksenomorf — pasożytniczy drapieżnik o biomechanicznym ciele — stał się jednym z najsłynniejszych potworów kina, a Giger otrzymał Oscara za efekty wizualne. Od tamtej pory jego styl kopiowały gry, teledyski i tatuaże na całym świecie.
Beksiński malował świat po katastrofie — Giger pokazał istoty, które w takim świecie wyewoluowały.
O pokrewieństwie dwóch wyobraźni
Muzeum w Gruyères
Twórczość artysty można oglądać w Muzeum H.R. Gigera w średniowiecznym miasteczku Gruyères w Szwajcarii. Obok galerii działa słynny Giger Bar z wnętrzem jak z jego obrazów — biomechaniczne sklepienia i fotele-kręgosłupy robią piorunujące wrażenie. Dla fanów mrocznej fantastyki to podróż obowiązkowa.
Dwaj mistrzowie mroku — podobieństwa i różnice
Porównanie z Beksińskim jest kuszące: obaj samoucy w swoich technikach, obaj perfekcjoniści, obaj tworzyli światy zamiast pojedynczych scen. Różni ich jednak materia mroku: u Polaka dominuje rozpad organiczny — mgła, rdza, kość — u Szwajcara fuzja z maszyną: chrom, przewody, seksualność przetworzona przez technologię.
Różnił ich też stosunek do popkultury. Beksiński trzymał się galerii i pracowni; Giger wszedł w kino, muzykę (okładki dla Emerson, Lake & Palmer czy Debbie Harry) i design, przez co jego estetyka stała się globalnym językiem. Ciekawostka: obaj artyści wiedzieli o sobie nawzajem, a ich zestawienia do dziś należą do ulubionych tematów wystaw sztuki fantastycznej.
Najczęściej zadawane pytania
Za co Giger dostał Oscara?
Za efekty wizualne do filmu Obcy (1979), w tym projekt ksenomorfa.
Dlaczego porównuje się go z Beksińskim?
Obaj tworzyli mroczne, fantastyczne wizje o perfekcyjnym warsztacie; różni ich estetyka — u Gigera dominuje fuzja ciała i maszyny.
Podsumowanie
Giger przeniósł mrok z galerii do popkultury. Porównaj jego świat z polskim mistrzem w artykule o obrazach Beksińskiego i zobacz najsłynniejsze obrazy świata.