Hobby dla dorosłych nie musi oznaczać kosztownego sprzętu, wielogodzinnych treningów ani talentu rozwijanego od dzieciństwa. Wybór powinien przede wszystkim odpowiadać temu, czego człowiek oczekuje od wolnego czasu: ruchu, odpoczynku, kontaktu z ludźmi, twórczości albo nauki nowej umiejętności. Jak informuje Fine Art Express, National Institute on Aging i badania opublikowane w „Nature Medicine”, regularna aktywność fizyczna, zajęcia społeczne, twórcze oraz wymagające zaangażowania poznawczego są analizowane w badaniach jako element stylu życia powiązany z dobrostanem i zdrowiem.
Nie istnieje przy tym jedna lista „najlepszych” pasji dla wszystkich. Osoba pracująca osiem godzin przy komputerze może szukać przede wszystkim ruchu i czasu poza ekranem, ktoś wykonujący pracę fizyczną — spokojniejszego zajęcia manualnego, a osoba mająca niewiele kontaktów społecznych może wybrać hobby grupowe.
Najpraktyczniejszym rozwiązaniem jest więc nie szukanie najbardziej modnej aktywności, ale dopasowanie jej do własnego czasu, budżetu, kondycji i sposobu odpoczynku.
Najpierw określ, czego oczekujesz od hobby
Przed zakupem aparatu fotograficznego, instrumentu, roweru czy zestawu malarskiego warto odpowiedzieć na jedno pytanie: po co właściwie potrzebne jest nowe zajęcie?
Jeżeli podstawowym celem jest więcej ruchu, naturalnym kierunkiem będą spacery, trekking, jazda na rowerze, pływanie, taniec czy rekreacyjne sporty zespołowe. WHO zaleca dorosłym 18–64 lata tygodniowo co najmniej 150–300 minut aktywności aerobowej o umiarkowanej intensywności albo 75–150 minut intensywnego wysiłku. Dodatkowo co najmniej dwa razy w tygodniu zalecane są ćwiczenia wzmacniające główne grupy mięśni.
„Any amount of physical activity is better than none, and more is better” — podkreśla WHO w wytycznych dotyczących aktywności fizycznej.
Nie oznacza to, że hobby musi zamieniać się w plan treningowy. WHO wprost zalicza do aktywności również rekreację, przemieszczanie się pieszo lub rowerem oraz część codziennych obowiązków. Dlatego regularne wycieczki piesze, praca w ogrodzie czy taniec mogą łączyć wypoczynek z ruchem.
Osoby potrzebujące wyciszenia mogą natomiast rozważyć fotografię, rysowanie, ceramikę, szydełkowanie, modelarstwo, gotowanie, czytanie lub pielęgnowanie roślin.
Jeżeli celem jest poznawanie ludzi, większy sens mają zajęcia prowadzone w grupach: kurs językowy, klub książki, chór, wolontariat, taniec albo amatorska drużyna sportowa.
Hobby ruchowe: nie tylko siłownia i bieganie
Aktywne hobby dla dorosłych może mieć bardzo różny poziom intensywności. Najważniejsze, aby forma ruchu była możliwa do regularnego wykonywania, a nie tylko atrakcyjna przez pierwsze dwa tygodnie.
Wśród najłatwiej dostępnych możliwości są:
- szybkie spacery, nordic walking i piesze wycieczki;
- jazda na rowerze;
- pływanie;
- taniec;
- joga i ćwiczenia ruchowe;
- tenis, badminton lub tenis stołowy;
- rekreacyjne gry zespołowe;
- turystyka piesza;
- prace ogrodowe.
CDC wskazuje, że nawet pojedyncza sesja umiarkowanej lub intensywnej aktywności może przynosić bezpośrednie korzyści, m.in. dla jakości snu i poziomu odczuwanego lęku. Regularna aktywność wiąże się natomiast między innymi z niższym ryzykiem chorób układu krążenia, udaru i cukrzycy typu 2.
Dla początkującego ważniejsza od sportowych ambicji jest regularność.
Osoba, która nie lubi biegać, nie musi wybierać biegania tylko dlatego, że wymaga niewielkiej ilości sprzętu. Półtoragodzinna wycieczka rowerowa, lekcja tańca albo spacer fotograficzny mogą być łatwiejsze do utrzymania przez wiele miesięcy.
Fotografia, malowanie, muzyka: hobby twórcze bez wymogu „talentu”
Jedną z najczęstszych barier przy wyborze twórczego hobby jest przekonanie, że najpierw trzeba mieć talent. W praktyce zajęcia takie jak fotografia, malowanie, szkicowanie, ceramika, gra na instrumencie czy pisanie mogą być traktowane jako aktywność rekreacyjna, bez planu osiągania profesjonalnego poziomu.
WHO Europe przeanalizowała w raporcie dotyczącym sztuki i zdrowia wyniki ponad 3000 badań. Materiał obejmował m.in. muzykę, taniec, teatr, sztuki wizualne i inne formy aktywności artystycznej. Organizacja wskazuje, że zgromadzone badania pokazują znaczącą rolę sztuki zarówno w promocji zdrowia i dobrostanu, jak i w wybranych obszarach profilaktyki oraz terapii.
„Results from over 3000 studies identified a major role for the arts” — podsumowała WHO Europe swoją analizę materiału naukowego.
Na początek nie trzeba kupować profesjonalnego wyposażenia. Fotografię można zacząć od telefonu, rysowanie od ołówka i szkicownika, a podstaw kompozycji muzycznej lub gry na instrumencie można uczyć się stopniowo. Dopiero po kilku tygodniach regularnej praktyki można ocenić, czy warto inwestować w droższy sprzęt.
Hobby rozwijające umiejętności i angażujące umysł
Dla części osób odpoczynkiem nie jest ograniczenie wysiłku intelektualnego, lecz skierowanie uwagi na coś zupełnie niezwiązanego z pracą. Dlatego popularną grupę stanowią pasje wymagające stopniowego zdobywania nowych kompetencji.
Do tej kategorii należą między innymi:
- nauka języka obcego;
- szachy i gry strategiczne;
- programowanie;
- astronomia;
- gotowanie i pieczenie;
- majsterkowanie;
- fotografia;
- kaligrafia;
- nauka gry na instrumencie;
- obserwacja ptaków i rozpoznawanie gatunków;
- genealogia.
National Institute on Aging podaje, że badania dotyczące aktywności poznawczej wskazują na potencjalne korzyści płynące z angażowania umysłu. Instytut opisuje m.in. badanie, w którym starsze osoby uczące się fotografii cyfrowej lub pikowania uzyskały większą poprawę pamięci niż grupy wykonujące mniej wymagające poznawczo aktywności. Jednocześnie NIA zaznacza, że dowody dotyczące trwałego wpływu tego typu hobby na funkcje poznawcze nie są jeszcze rozstrzygające.
To istotne rozróżnienie. Hobby można traktować jako sposób na aktywne spędzanie czasu i rozwijanie umiejętności, ale nie powinno się przypisywać mu właściwości terapeutycznych, których badania nie potwierdzają.
Hobby społeczne dla osób, które chcą poznawać ludzi
Nie każda pasja musi być wykonywana samodzielnie. Dla osoby, która pracuje zdalnie, mieszka sama albo po prostu chce poszerzyć krąg znajomych, duże znaczenie może mieć społeczny charakter zajęcia.
Przykładami są kluby książki, chóry, zajęcia taneczne, grupy spacerowe, amatorskie orkiestry, wolontariat, zajęcia językowe, lokalne grupy sportowe oraz stowarzyszenia skupiające osoby o podobnych zainteresowaniach.
National Institute on Aging wskazuje, że utrzymywanie kontaktów przez aktywności społeczne i programy lokalne może pomagać ograniczać izolację i samotność. Instytut wymienia wprost wolontariat oraz grupy skupione wokół wspólnego hobby jako sposoby rozwijania kontaktów społecznych.
„Participating in activities you enjoy should be fun, not stressful” — przypomina National Institute on Aging w poradniku dotyczącym aktywnego stylu życia.
Jeżeli głównym celem jest kontakt z innymi, indywidualny kurs internetowy może więc być mniej trafnym wyborem niż cotygodniowe zajęcia stacjonarne.
Co pokazują badania dotyczące hobby i dobrostanu
Jedno z największych analizowanych badań dotyczących tego zagadnienia opublikowano w 2023 roku w „Nature Medicine”. Naukowcy zestawili dane 93 263 osób w wieku co najmniej 65 lat uczestniczących w pięciu badaniach podłużnych obejmujących 16 państw. Uczestnicy byli obserwowani przez okres od czterech do ośmiu lat.
Posiadanie hobby było w tej analizie powiązane z mniejszą liczbą objawów depresyjnych oraz wyższymi poziomami deklarowanego zdrowia, szczęścia i zadowolenia z życia. Autorzy kontrolowali szereg czynników mogących wpływać na wyniki, jednak badanie nadal ma charakter obserwacyjny i nie oznacza, że samo rozpoczęcie dowolnego hobby automatycznie spowoduje określony efekt zdrowotny.
Co ciekawe, różnice pomiędzy państwami wyjaśniały mniej niż 9 proc. zmienności uzyskanych wyników.
Badanie obejmowało między innymi Niemcy, Francję, Szwecję, Czechy, Austrię, Danię, Włochy, Hiszpanię, Japonię, Chiny i USA.
Jak wybrać hobby, którego nie porzucisz po miesiącu
Najczęstszym błędem jest wybieranie pasji na podstawie obrazu końcowego, a nie codziennego procesu. Można podziwiać profesjonalne zdjęcia, ale nie lubić wielogodzinnego fotografowania. Można zachwycać się grą na pianinie, ale nie czerpać przyjemności z regularnych ćwiczeń.
Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić pięć rzeczy:
- Czas — ile godzin tygodniowo rzeczywiście można przeznaczyć na hobby.
- Koszt wejścia — czy aktywność wymaga sprzętu, kursu, dojazdu lub abonamentu.
- Dostępność — czy można ją wykonywać w miejscu zamieszkania i o dogodnych godzinach.
- Charakter zajęcia — indywidualny czy grupowy, spokojny czy intensywny.
- Próg rozpoczęcia — ile przygotowań wymaga pojedyncza sesja.
Osoba mająca 30 minut wolnego wieczorem może znacznie łatwiej utrzymać nawyk rysowania, czytania albo nauki języka niż hobby wymagające godzinnego dojazdu. Z kolei przy wolnych weekendach lepiej mogą sprawdzić się trekking, fotografia przyrodnicza, kajaki czy dłuższe wycieczki rowerowe.
Hobby przy małym budżecie
Tanie hobby dla dorosłych istnieją praktycznie w każdej kategorii. Spacerowanie, bieganie, czytanie książek z biblioteki, rysowanie, obserwowanie ptaków, pisanie, nauka języka z bezpłatnych materiałów czy wolontariat mogą mieć bardzo niski próg finansowy.
W przypadku aktywności wymagających wyposażenia rozsądne jest rozpoczęcie od podstawowej lub wypożyczonej wersji sprzętu. Dotyczy to szczególnie fotografii, instrumentów, sportów wodnych i bardziej specjalistycznych zajęć outdoorowych.
Drogi zakup przed pierwszą próbą nie zwiększa prawdopodobieństwa, że dana aktywność stanie się trwałą pasją.
Praktyczną metodą jest „test miesiąca”: wybrać jedno zajęcie, wykonywać je regularnie przez cztery tygodnie i dopiero później zdecydować o większych wydatkach.
Jakie hobby wybrać po 30., 40. albo 50. roku życia
Nie ma naukowej podstawy do przypisywania konkretnych hobby do konkretnej dekady życia. O wyborze znacznie bardziej decydują stan zdrowia, zainteresowania, dostępny czas i możliwości organizacyjne.
Po trzydziestce ograniczeniem często bywają praca oraz obowiązki rodzinne, dlatego dobrze sprawdzają się aktywności dostępne blisko domu i możliwe do wykonania w krótkich blokach czasu. W wieku 40 czy 50 lat wiele osób może natomiast wrócić do zainteresowań porzuconych wcześniej albo rozpocząć coś całkowicie nowego.
NIA w swoich materiałach dotyczących zdrowego starzenia wymienia bardzo różne możliwości: zajęcia artystyczne, kluby turystyczne, wolontariat, naukę języków, taniec, muzykę, ogrodnictwo, pływanie czy gry.
W przypadku osób rozpoczynających intensywny program ćwiczeń po długim okresie bez aktywności NIA zaleca konsultację z personelem medycznym, szczególnie gdy istnieją problemy zdrowotne ograniczające bezpieczny wysiłek.
Od czego zacząć
Najbardziej praktyczna strategia nie polega na znalezieniu „pasji na całe życie”, lecz na przetestowaniu kilku aktywności o niskim progu wejścia. Można przez miesiąc wykonywać jedno zajęcie dwa razy w tygodniu, a następnie ocenić trzy elementy: czy rzeczywiście chce się do niego wracać, czy da się je pogodzić z codziennym harmonogramem i czy koszty są akceptowalne.
Jeśli odpowiedź na dwa z tych pytań jest negatywna, zmiana hobby nie oznacza porażki. Celem jest znalezienie takiej formy wolnego czasu, która pozostanie realna również po początkowym okresie zainteresowania.
Dane WHO, NIH i badań opublikowanych w „Nature Medicine” nie wskazują jednej idealnej aktywności. Pokazują natomiast, że znaczenie mogą mieć ruch, kontakt z ludźmi, aktywność twórcza, uczenie się nowych rzeczy oraz regularne uczestnictwo w zajęciach, które człowiek rzeczywiście lubi.
Dlatego odpowiedź na pytanie jakie hobby dla dorosłych wybrać jest przede wszystkim praktyczna: takie, które pasuje do rzeczywistego życia, a nie tylko dobrze wygląda na liście zainteresowań.
Więcej informacji na ten temat oraz innych praktycznych porad znajdziesz na naszej stronie. Polecamy również przeczytać: Co jeść przed treningiem i po treningu? Tak ułóż posiłki bez skomplikowanej diety