Nowak MagdalenaGdy wiek pary i stali pędził naprzód, Edward Burne-Jones (1833–1898) malował w drugą stronę: ku legendom, snom i „światu, który nigdy nie istniał — i właśnie dlatego jest prawdziwy”. To on nadał ruchowi prerafaelitów jego najczystszą, baśniową formę.
Bractwo przeciw nowoczesności
Prerafaelici — bractwo założone w 1848 roku przez Rossettiego, Millais’a i Hunta — chcieli wrócić do szczerości sztuki „sprzed Rafaela”: jaskrawych barw, pieczołowitego detalu, tematów z Biblii, Dantego i legend. Burne-Jones, uczeń Rossettiego i przyjaciel Williama Morrisa, poprowadził tę wizję dalej: w stronę czystego piękna jako azylu.
Najsłynniejsze obrazy
Król Kofetua i żebraczka — monarcha u stóp ubogiej dziewczyny, hołd piękna wobec pokory; Złote schody — procesja dziewcząt schodzących bez celu i czasu, czysta muzyka formy; cykl Śpiącej królewny (Briar Rose) — dwór zaklęty w wiecznym śnie wśród cierni. Do tego witraże i tkaniny projektowane dla Morrisa, które zaniosły ten styl do angielskich domów i kościołów — aż po secesję, która wiele mu zawdzięcza.
Burne-Jones nie uciekał od rzeczywistości — budował jej piękniejszą alternatywę, cegła po cegle ze snów.
O sztuce prerafaelity
Gdzie zobaczyć te obrazy?
Najwięcej w Anglii: Tate Britain i Birmingham (największa kolekcja), cykl Briar Rose — w Buscot Park. Wystawy prerafaelitów regularnie objeżdżają świat, przypominając, że wiktoriańska Anglia miała swój własny renesans marzeń.
Od witrażu po secesję — imperium stylu
Burne-Jones był też najpłodniejszym projektantem witraży epoki: dla firmy Morris & Co. stworzył setki kartonów, które do dziś świecą w kościołach od Oksfordu po Boston. Dodajmy gobeliny (słynny cykl o świętym Graalu), mozaiki dla Rzymu i ilustracje — z monumentalnym „Kelmscott Chaucer” na czele, najpiękniejszą książką XIX wieku.
Wpływ tej wyobraźni sięgnął daleko: symboliści kontynentalni, młody Klimt, secesja — wszyscy zaciągnęli dług u jego linearnych, sennych figur. A kiedy w 1998 roku Tate zorganizowała wielką retrospektywę, okazało się, że „eskapista” Burne-Jones mówi zaskakująco współcześnie: o potrzebie mitu w świecie, który mit utracił.
Najczęściej zadawane pytania
Kim byli prerafaelici?
Angielskim bractwem artystów (od 1848), które przeciw akademizmowi wróciło do stylu i szczerości sztuki sprzed Rafaela.
Jaki obraz Burne-Jonesa jest najsłynniejszy?
Najczęściej wymienia się Króla Kofetuę i żebraczkę oraz cykl Śpiącej królewny.
Podsumowanie
Burne-Jones dowiódł, że ucieczka w piękno też bywa odwagą. Zobacz, skąd bractwo brało wzory, w artykule o Botticellim, i sprawdź najsłynniejsze obrazy świata.